از اين رو، در آغاز كتب اخلاق از قبيل تهذيب الاخلاق، اخلاق ناصري، جامع السعادات و معراج السعادة موضوع معرفت نفس يا تجرّد نفس و قواي نفسانى مطرح گرديده است.البته بحث گسترده در مورد اثبات نفس و تجرد آن در حكمت نظري يا فلسفه صورت مى گيرد، و در علم اخلاق به عنوان مبادي و اصول مورد پذيرش واقع مى شود.به طوركلى محور تعليم و تربيت، روح و روان آدميان است؛ چنان كه جسم و ساز وكار آن در حيطه ي كار پزشكان است. هر چند بحث مبسوط درباره ي انسان در اين مختصرنمى گنجد، ولى لازم است خطوط كلى انسان شناسى در ارتباط با تعليم و تربيت را به اختصار و فهرست وار يادآور شويم. اين خطوط كلى عبارتند از:1-انسان، مركب است از روح و بدن و سر و علن.2-اصالت از آن روح آدمى است و روح، مجرد و مرتبط با عالم قدس است.3-ميان جسم و روح آدمى، روابط مستحكمى وجود دارد.4-روح داراى قواي اصلى ادراكى، تمايلى، آزادي، توانايى و تحريكى است.5-انسان در همه ابعاد، در آغاز «استعداد» و «قوه» است و قابليت رشد و فعليت دارد.6-موضوع تعليم و تربيت، روح انسان است از آن نظر كه داراى استعداد و قوه است و بايد به فعليت مطلوب برسد و بدن هم نقش «إعدادي» دارد.7-جهان بينى ها و انسان شناسى ها، در ايدئولوژي، اخلاق و تعليم و تربيت، تأثير مهم و منطقى و نقش تامّى دارند.8ـ در جهان بينى و انسان شناسى اسلام، كمال اصلى انسان «تقرب به حق» است ونيز ميان دنيا و

از روسو اغلب به عنوان فیلسوف آزادی خواه یاد می شود، زیرا او وضع طبیعی موجودات انسانی (یا انسان نخستین) را بیش از یک شخص متمدن، ستودنی و قابل تحسین می داند، و در طبیعت، انسان (همانند حیوانات) آزاد از فشارها و فسادها و انحراف های دولت سیاسی است. در واقع، دیدگاه های روسو از طبیعت و طبیعی [سبب شده است آن ها] نقشی محوری را در فلسفه اش بازی کنند. او معتقد بود که «انسان»، آزاد و نیک متولد شده و می تواند به همین شکل در حالت آرمانی طبیعت باقی بماند. زندگی کردن با دیگر افراد و سازگاری با نیازهای آنان، سر آغاز یک فرایند فساد در انسان است که در جامعه مشخصه ی زمان روسو به اوج خود می رسید. درفلسفه ی اجتماعی، روسو با کار بنیادی و تأثیر گذار «نظریه ی قرارداد اجتماعی»(2) شهرت یافته است. در جنبه ی سلبی، او و همه ی هم پیمانانش برای ترویج اسطوره ی فردی پیش اجتماعی مورد انتقاد واقع شده اند. منتقدان (مثلاً هواداران نظریه ی اشتراکی های معاصر، پیروان ارسطو و دیویی ها) می گویند این احمقانه است که فرض کنیم اشخاص حقیقی - افرادی با استعداد عقلی برای انعقاد قرارداد - می توانند قبل از جوامع و هسته ی اصلی قابل ملاحظه ی فرهنگ وجود داشته باشند.با این حال روسو اذعان کرده که جستجو برای یک حالت آرمانی از سرشت می تواند بسیار کم تر از یک تجربه ی فکری باشد. او واقف بوده که موجودات انسانی نمی توانند به استعدادهای و

هـدف از آن داشـتـن یـک زندگی محدود و معین نبوده و مقصود ما نیز زندگی درویش گونه نمیباشد. تـادیب نفس تنها یکی از ستونهای موفقیت و قدرت است. بـه شما قدرتی عطا میکند که تمام انرژی خودتان را بروی یک هدف متمرکز کرده و با پـشتکار و سخت کوشی تا محقق گشتن آن از پای نایستید.راهکارهایکی از شیوه های کارآمد برای پرورش نیـروی اراده و تـادیب نفس امتناع از ارضاء و اقناع آرزوهای بی اهمیت و غیرضـروری میباشد. هر فردی در زندگی دائما با آرزوها و وسوسه های بی حدی مواجه است که اغلب آنها به واقع بی اهمیت میباشند.شما با خودداری ورزیدن از ارضاء تک تک آنها خودتان را قدرتمند خواهید ساخت. با امـتـناع از آرزوهای بی ثمر، مضر و غیر ضروری بر خلاف عاداتتان رفتار کرده و نیروی درونی خود را تقویت کنید.۱- برای ۱ یا ۲ روز روزنامه مطالعه نکنید.۲- هنگامیکه احساس تشنگی کردید آب بنوشید، برغم میلتان برای نوشیدن نوشابه.۳- بجای استفاده از آسانسور از راه پله بالا و پایین بروید.۴- از اتوبوس یک ایستگاه بعد ویا قبل از مقصد اصلی خود پیاده گردید و باقیمانده مسیر را پیاده طی کنید.۵- برای یک هفته یک ساعت زودتر از موعد معمول به رختخواب روید.۶- هنگامی که وسوسه شدید که بستنی بخورید مقابـل میـل خـود مقاومت کنیـد.اینها تنها نمونه های معدودی از راهکارهایی میـباشند که به تقویت نیروی اراده و تادیب نفس شما کمک می کنند. با نیروی اراده و